Καθώς πλησιάζουμε στην υποθετική ακόμα ημερομηνία διεξαγωγής εκλογών, εντείνεται και η κουβέντα, αλλά και οι πολιτικές ενέργειες, για συνεργασίες μεταξύ των κομμάτων της αριστεράς. Στην εφημερίδα Πριν, για παράδειγμα, δημοσιεύτηκε την προηγούμενη Κυριακή μια "Ανοιχτή επιστολή προς ΚΚΕ, ΣΥΡΙΖΑ, άλλη αριστερά", με μια σειρά προτάσεις στρατηγικής συμπόρευσης, στην οποία απάντησε ο Ριζοσπάστης χθες. Δεν θα μπω εδώ ούτε σε λεπτομέρειες ούτε σε αντεγκλήσεις. Θα πω μόνο ότι για μένα καλοδεχούμενη είναι η πρωτοβουλία του ΑΝΤΑΡΣΥΑ --ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τον έντιμο τρόπο με τον οποίο τοποθετείται στο τέλος της-- και καλοδεχούμενες θα είναι και ανάλογες πρωτοβουλίες στο μέλλον, "από όπου κι αν προέρχονται" που λέμε. Κακό δεν κάνουν, και βέβαια δεν είναι αυτοσκοπός η "μη ενότητα της αριστεράς", όπως δεν είναι ούτε η με το ζόρι "ενότητά" της. Άλλοι είναι οι σκοποί και οι στόχοι του κομμουνιστικού κινήματος· τα υπόλοιπα είναι απλώς κατάλληλα ή μη κατάλληλα μέσα. Από την άλλη βέβαια, ενώ χάρηκα με τις καταληκτικές προτάσεις του κειμένου, δεν μπορώ να μη σχολιάσω και την ουσία των προτάσεων. Γράφει η επιστολή:
Η πρόταση της ΑΝΤΑΡΣΥΑ στηρίζεται σε ένα συνεκτικό πολιτικό πρόγραμ
μα, που θεωρείται από το μέτωπο της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς ως το αναγκαίο περιεχόμενο για να ανατραπεί η επίθεση: Ανατροπή των μνημονίων, των κυβερνήσεων του κεφαλαίου, της ΕΕ και του ΔΝΤ. Παύση πληρωμών προς τους πιστωτές, μη αναγνώριση και διαγραφή του χρέους. Εθνικοποίηση - κρατικοποίηση όλων των τραπεζών και των μεγάλων, στρατηγικής σημασίας επιχειρήσεων, χωρίς αποζημίωση, με εργατικό και λαϊκό έλεγχο. Έξοδος από το ευρώ, την ΟΝΕ και την ΕΕ. Ριζική μείωση του χρόνου εργασίας, σταθερή εργασία με αυξήσεις σε μισθούς, συντάξεις, εισόδημα εργαζομένων και λαού σε βάρος των κερδών του κεφαλαίου. Υπεράσπιση και διεύρυνση των δημοκρατικών ελευθεριών, περιφρούρηση των αγώνων και των μαζικών οργάνων του εργατικού - λαϊκού κινήματος.Τώρα, αυτό δεν είναι ακριβώς "πρόταση." Είναι μια σειρά από συνθήματα. Τα οποία ακούγονται πολύ ωραία, αλλά για τα οποία δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά στο πώς θα επιτευχθούν: η "ριζική μείωση του χρόνου εργασίας" σε μια χώρα με πάνω από 1.000.000 ανέργους, για παράδειγμα, ακούγεται τουλάχιστον σουρεαλιστική, εκτός κι αν ο ΑΝΤΑΡΣΥΑ εννοεί να δουλεύουν όσοι έχουν δουλειά δίωρο-τρίωρο για να μπορούν να εργαστούν και οι άνεργοι άλλο τόσο. Οι αυξήσεις, από την άλλη, σε μισθούς, συντάξεις, εισόδημα εργαζομένων και λαού (δεν είμαι σίγουρος τι δηλώνει αυτή η διαφοροποίηση εργαζομένων και λαού, ίσως την συμπερίληψη των ανέργων;), ακούγονται θεσπέσιες, αλλά δεν έχω προσωπικά ιδέα πώς θα μπορούσαν να γίνουν από μια συμπορευόμενη αριστερά, εκτός κι αν ο ΑΝΤΑΡΣΥΑ αναφέρεται σε προτάσεις περί ανακατανομής του ΑΕΠ, όπως αυτές της υπόθεσης εργασίας του Πέτρου Παπακωνσταντίνου, επίσης δημοσιευθείσας στο Πριν. Αφήνω στην άκρη το κατά πόσο συμφωνεί ο ΣΥΡΙΖΑ με την "μη αναγνώριση και διαγραφή του χρέους", τι σημαίνει "ανατροπή" της "ΕΕ", αν αυτή η ανατροπή συνεπάγεται ή όχι έξοδο, και τα λοιπά.
Αυτό που θέλω να πω εδώ είναι πως το βασικότερο κριτήριο για μια συνεργασία, συμπόρευση, ή ό,τι άλλο είναι το κατά πόσο υπηρετεί συγκεκριμένους στόχους. Αυτό που έχει κυρίως ως τώρα συζητηθεί δημόσια είναι ότι αυτοί οι στόχοι είναι εντελώς διαφορετικοί και μεταξύ τους ασύμβατοι. Στο "Οι δυο θεμελιακές στρατηγικές της αριστεράς" Ι και ΙΙ, και στα σχετικά σχόλια, εγώ προσωπικά έκανα επίσης μια συζήτηση για τις διαφορές σε ό,τι αφορά την ταξική σύσταση αυτών των τριών κομμάτων και τις διαφορές πολιτικής και πολιτικών στόχων που καθυπαγορεύουν σε κάποιο έστω βαθμό αυτές οι διαφορές ταξικής σύστασης. Το ζήτημα με αυτούς τους στόχους δεν είναι ποιος από τους τρεις εμπλεκόμενους τον έχει "ριζοσπαστικότερο" -- δεν κάνουμε διαγωνισμούς αφηρημένης και λεκτικής "επαναστατικότητας", τουλάχιστον έτσι θέλω να ελπίζω. Το ζήτημα είναι κατά πόσο πρόκειται για βιώσιμους στόχους.
Η βιωσιμότητα όμως είναι παράξενη λέξη, γιατί έχει δύο αντιφατικές σημασίες. Μπορεί κάτι να είναι πολύ περισσότερο "βιώσιμο" από κάτι άλλο άμεσα, βραχυπρόθεσμα, αλλά να είναι πολύ λιγότερο βιώσιμο μακροπρόθεσμα. Και για να μιλήσω πιο συγκεκριμένα, ασφαλώς και η σόφτερ προσέγγιση σε ό,τι αφορά ΕΕ, ευρώ, και τα λοιπά είναι πιο άμεσα "βιώσιμη", αφού προϋποθέτει μικρότερες ρήξεις, και έτσι έχει κάποιες υποθετικές ελπίδες να "περπατήσει." Αλλά να "περπατήσει" σε ένα πλαίσιο που ως τώρα φαίνεται ότι είναι το ίδιο αδιέξοδο και μακροπρόθεσμα καταστροφικό. Στην αντίπερα, η "λαϊκή εξουσία" φαίνεται να ανήκει στη σφαίρα της ουτοπίας, η ιδέα όμως είναι ότι οι συσχετισμοί είναι τέτοιοι που όλες οι μεσοβέζικες και συμβιβαστικές λύσεις θα αποτύχουν, οδηγώντας αναγκαστικά τα πράγματα στα άκρα, και ότι εκεί η "ουτοπία" θα μεταμορφωθεί αίφνης σε κάτι αρκετά ρεαλιστικότερο από τον "μετριοπαθή πραγματισμό", που θα 'χει φάει τα μούτρα του.Έτσι, τουλάχιστον, το σκέφτομαι εγώ.
Από εκεί και πέρα, και επειδή αναφέρεται συχνά το λενινιστικό "συμμαχία και με το διάβολο" ως βάση νομιμοποίησης σχεδίων ενότητας: "ναι, αρκεί με αυτό να μπορείς να πετύχεις κάτι θετικό δια την υπόθεσή σου", θα απαντούσα. Και εδώ ερχόμαστε σε κάτι που κανείς δεν συζητά: δεν είναι απλώς το αν θα τα βρίσκουν μεταξύ τους οι "συνεργάτες" ώστε να μην καταλήξουν σαν την ΠΑΕ ΠΑΟ, είναι το αν έχουν ένα γερό και εφαρμόσιμο σχέδιο στο μυαλό τους για το τι θέλουν να κάνουν. Από τον ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ αυτό που έχω ως τώρα καταλάβει είναι ότι θέλει να εξασφαλίσει "καλύτερους όρους" για τα συγκριτικά φτωχότερα και πιο ευάλλωτα στρώματα, χωρίς όμως να απειλήσει ευθέως τα αστικά και τις δικές τους προσδοκίες και φιλοδοξίες. Δεν ξέρω πώς ακριβώς θα το κάνει, και δεν μού έχει δώσει την αίσθηση ότι ξέρει ο ίδιος από όσα έχει κατά καιρούς δηλώσει. Από τον ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ότι τη βρίσκει με τον συνδυασμό υπερεπαναστατικής ρητορικής που ικανοποιεί συμβολικά επιθυμίες που στην πράξη δείχνει ο ίδιος ότι δεν θεωρεί ικανοποιήσιμες: χαρακτηριστικό παράδειγμα το λεξιλόγιο της "ρήξης" και της "ανατροπής", που ενώ φαίνεται σκανδαλιστικά τολμηρό, στην ουσία είναι πολύ τηγανίτα κι από μέλι τίποτα. Κι απ' το ΚΚΕ, ότι είτε κρατάει κρυφά χαρτιά σε ό,τι αφορά το πώς της "λαϊκής εξουσίας" μένοντας πιστό σε ένα υγιές μίνιμουμ κομματικού συνομωτισμού, είτε ότι ούτε αυτό ξέρει ακόμα ακριβώς πώς, αλλά προσπαθεί να κερδίσει χρόνο και να εξασφαλίσει καλύτερους συσχετισμούς σχέσης με τη λαϊκή βάση για αργότερα, ώστε να έχει αυξημένες πιθανότητες να μη (ξανα)φάει τα μούτρα του άδικα (χωρίς να αποκλείω έναν συνδυασμό των δύο).
Ένας κακόπιστος αναγνώστης θα έλεγε ότι έχω τρομερά ψηλές απαιτήσεις απ' τα κόμματα· το αντίθετο, έχω πολύ ρεαλιστικές απαιτήσεις, και για αυτό γνωρίζω ότι η χώρα μου δεν έζησε ακριβώς την τελευταία εξηνταετία σε παρατεταμένο προεπαναστατικό πυρετό για να μπορούν τα πολιτικά της κόμματα μέσα σε δυόμιση-τρία χρόνια να μεταμορφωθούν σε μεσογειακούς μπολσεβίκους. Το ότι κυκλοφορούν πολλοί πρώην ΠΑΣΟΚτζήδες και ΝεοΔημοκράτες σε αναζήτηση κόμματος είναι θετικό, είναι ένα μικρό βήμα, αλλά τίποτα παραπάνω, και σίγουρα δεν είναι αυτομάτως συνώνυμο επανασταστικών διαθέσεων και προθέσεων. Άσε που από πολλές απόψεις, τα πράγματα σήμερα για τέτοιου είδους απόπειρες είναι πολύ δυσκολότερα από ό,τι ήταν το 1917, και οι δυσκολίες μετά από μια επιτυχημένη επανάσταση, εάν μπορεί να φανταστεί κανείς κάτι τέτοιο, θα είναι ακόμα περισσότερες και από αυτές που εκ των προτέρων περίμενε ο Βλαδίμηρος.
Αλλά ενόψει μιας τέτοιας πολύ μετριοπαθούς εκτίμησης των πραγματικών δυνατότητων αυτή τη στιγμή, η ιδέα μιας συνεργασίας αριστερών κομμάτων που ανεβαίνει από ουσιαστικά απροετοίμαστη ως εντελώς αλλού για αλλού στην κοινοβουλευτική εξουσία είναι ολίγον τρομακτική: έχει κάθε προοπτική να τα κάνει μούσκεμα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, να καταρρεύσει σαν πύργος από τραπουλόχαρτα, και τότε, όταν η τεράστια πλειοψηφία του κόσμου θα αναγκαστεί να εγκαταλείψει και το τελευταίο ίχνος προσδοκίας από την "αριστερά", τότε τι; Τότε μια αυταρχική-δεξιά λύση θα φαντάζει πια στους περισσότερους ως το μόνο χαρτί που απέμεινε.
Αυτό με τρομάζει, και πιστεύω (χωρίς να μπορώ να το αποδείξω) ότι οι συγκριτικά εμπειρότεροι, λόγω πικρής ιστορίας, σύντροφοι του ΚΚΕ το κατανοούν καλύτερα, αν και φυσικά δεν το λένε. Το να καβαλήσεις πάνω σε μια συγκυριακή εκλογική δύναμη (που μένει να αποδειχθεί και πόση ακριβώς είναι, γιατί έχω την εντύπωση ότι κυριαρχούν υπερπληθωριστικές τάσεις εκτίμησής της), για να πέσεις με φόρα πάνω στον τοίχο προβλημάτων που δεν έχεις καμία ιδέα πώς να αντιμετωπίσεις δεν είναι ακριβώς στρατηγική. Και καλό θα ήταν να αντλήσουμε κάποια διδάγματα από το καθοδικό σπιράλ του ουσιαστικά ήδη "πολυπολικού" (κάτι σαν ΚΚΕ+ΣΥΝ+ΔΗΜΑΡ) ΑΚΕΛ στην Κύπρο, το οποίο, μετά το ατύχημα στο Μαρί ιδιαίτερα, και έχοντας να αντιμετωπίσει τη δημοσιονομική κρίση, έχει χάσει κυριολεκτικά τη μπάλα και μαζί την όποια πολιτική του ψυχραιμία, και έτσι υποπίπτει σε απίστευτες πολιτικές και εσωκομματικές παλινωδίες και αντιφάσεις σε εβδομαδιαία βάση, έχοντας γίνει ολίγον τι περίγελος, και αλείφοντας διαρκώς βούτυρο στο ψωμί των κορακιών της δεξιάς.
Ήθελα να κλείσω με δυο κουβέντες για όλη αυτή τη ρητορική περί "ανίκανων, κλεφτών, δοσίλογων" που απευθύνεται στην κυβέρνηση και στο πολιτικό της προσωπικό, με κύριο υπαίτιο της τριάδας τον ΑΝΤΑΡΣΥΑ (οι υπόλοιποι υπαίτιοι βρίσκονται εκτός τριάδας). Ανεξάρτητα από άλλες αντιρρήσεις περί εθνοκίτς ως υποκατάστατου ταξικής ανάλυσης, έχω και την εξής: φυσικά και δεν πρόκειται για "πατριώτες" και μαχητές υπέρ των συμφερόντων του λαού, ευχαριστώ πολύ. Αλλά έχει κανείς εχέφρων άνθρωπος την εντύπωση ότι ο ΓΑΠ δεν θα προτιμούσε κάτι άλλο απ' το να κάψει την πολιτική του καριέρα, ή ο Πάγκαλος απ' το να βρει μια δικαιολογία να μην κατέβει υποψήφιος, και ο κάθε Χ ή Ψ να κρύβεται για να μην τρώει βρισιές και γιαούρτια όπου σταθεί και βρεθεί;
Με άλλα λόγια, αν αυτοί οι προασπιστές των αστικών συμφερόντων είχαν κάποιο ευκολότερο για τους ίδιους τρόπο να τα εξυπηρετήσουν δεν θα τον ακολουθούσαν; Τι είναι; Μαζοχιστές; Σατανικοί εχθροί του έθνους; Λυπάμαι, αλλά αυτά είναι πράγματα του καφενείου. Είναι προφανές ότι κινούνται σε εξαιρετικά στενά περιθώρια· εφόσον αποδέχονται την αναγκαιότητα για τα κεφαλαιοκρατικά συμφέροντα της παραμονής της χώρας στην ΕΕ, δεν έχουν άλλη επιλογή απ' το να υφίστανται το γιαούρτωμα και το βρισίδι βάσει του βασικού τους πολιτικού προσανατολισμού. Πριν οραματιστούμε την ευτυχή ουτοπία που θα ζήσουμε φτάνει να δημιουργηθεί "αριστερή κυβέρνηση", καλό είναι να ρωτήσουμε αυτούς τους σε πολλές περιπτώσεις βετεράνους της επαγγελματικής πολιτικής --με άλλα λόγια επαγγελματίες αναίσθητους και κυνικούς-- τι έχουν τα έρμα και ψοφάν, γιατί είναι τόσο χλωμοί και σκυθρωποί όταν βγαίνουν από συνάντηση στις Βρυξέλλες, ή αλλιώς γιατί αποδεικνύεται τόσο δύσκολο να πάρεις το τιμόνι του ελληνικού κράτους στα χέρια σου και τι ακριβώς έχεις να αντιμετωπίσεις απ' το πρώτο δευτερόλεπτο. Μπορεί να μάθουμε κάτι χρήσιμο και για τη δική μας αφεντιά, πού ξέρεις;
Αναρτήσεις
