του Κώστα Α.Μπογδανίδη
«Με κίνδυνο της δημοτικότητάς μας προτείνουμε μικρόν, αλλά απαραίτητον φόρον εις αντικείμενα ουχί πρώτης ανάγκης, αλλά προαιρετικής χρήσεως» μια φράση που θα έλεγε κάθε σημερινός υπουργός
Ποια είναι η πιο εύκολη φορολογία για το κράτος; Μα, φυσικά η επιβολή νέων αυξήσεων στα τσιγάρα τα οποία εδώ κι 130 χρόνια περίπου είναι ένας εκ των βασικών αιμοδοτών της ελληνικής οικονομίας. Στην απίθανη περίπτωση που οι Έλληνες θα σταματούσαν να κάπνιζαν η καταστροφή για το ελληνικό κράτος θα έπαιρνε ανυπολόγιστες διαστάσεις. Και ας επιμένει η Πολιτεία ότι «το κάπνισμα βλάπτει σοβαρά την υγεία». Δεν βλάπτει όμως καθόλου τον κρατικό κορβανά!
Mε τρία εκατομμύρια Eλληνες καπνιστές (30% του πληθυσμού), κατέχουμε την πρώτη θέση στην Eυρώπη, στο κάπνισμα. Eίμαστε, όμως και οι πιο θεριακλήδες, με την υψηλότερη κατά κεφαλήν κατανάλωση που ανέρχεται σε 2.700 τσιγάρα ετησίως. Και όσοι καπνίζουν φαίνεται πως ουδόλως θα επηρεαστούν από την αύξηση στα πακέτα των τσιγάρων που εξήγγειλε η κυβέρνηση για να καλύψει τα 25 ευρώ του ‘εισιτηρίου’ για τα νοσοκομεία.
Οι Έλληνες ήταν πάντα θεριακλήδες και αυτό αντελήφθησαν πολύ νωρίς οι πολιτικοί μας ηγέτες με πρώτο τον Χαρίλαο Τρικούπη και τον υπουργό Οικονομικών του, Παύλο Καλιγά, που αποφάσισαν να μεταφέρουν ουσιαστικά τη φορολογία από την παραγωγή στην κατανάλωση. Ως το 1885 οι καταναλωτές αγόραζαν χύμα καπνό και ξεχωριστά τα τσιγαρόχαρτα. Οι καπνοπώλες πωλούσαν χύμα τον καπνό και είχαν ειδικά χαβάνια μέσα στα οποία κοπανούσαν την ποσότητα που ζητούσε ο πελάτης. Μέχρι τότε η φορολόγηση επιβάρυνε τον αγρότη όχι ανάλογα με την ποσότητα που παρήγαγε, αλλά με τα στρέμματα που διέθετε. Από αυτό το φόρο υπολογιζόταν ότι το ελληνικό κράτος έβγαζε περίπου 200-300 χιλιάδες δραχμές. Ποσό που εκτοξεύτηκε στα ύψη(πήγε 5 εκατομμύρια) μόλις την πρώτη χρονιά ξεκίνησε η φορολογία στην κατανάλωση.
Καταρχήν με πρόταση του Καλιγά ο οποίος μίλησε στη Βουλή απαγορεύτηκε η πώληση χύμα καπνού. «Με κίνδυνο της δημοτικότητάς μας προτείνουμε μικρόν, αλλά απαραίτητον φόρον εις αντικείμενα ουχί πρώτης ανάγκης, αλλά προαιρετικής χρήσεως» είπε ο υπουργός και είναι μία φράση η οποία και σήμερα ανέτως θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από τον κ.Στουρνάρα και τον κ.Γεωργιάδη!
Με νόμο αποφασίστηκε τα προϊόντα του καπνού να συσκευάζονται (τα έτοιμα τσιγάρα εμφανίστηκαν αργότερα και τα πρώτα βιομηχανοποιημένα το 1918) για να μπαίνει η σφραγίδα του ελληνικού κράτους και να προκύπτει ότι πληρώθηκε ο φόρος-με την πρώτη η οκά ανέβηκε στις 4 δραχμές , πέντε φορές πάνω από ότι είχε όταν πωλούνταν χύμα ο καπνός!
Ο αρχικός νόμος που προκάλεσε και τις περισσότερες αντιδράσεις ψηφίστηκε στις 27 Απριλίου του 1885 και λίγο αργότερα καταργήθηκε από το Δηληγιάννη ως αποτυχών(ήταν βασικό θέμα στην προεκλογική εκστρατεία) αλλά επανήλθε το κράτος με νέο νόμο τον Ιούλιο του 1885. Εκ νέου το σύστημα αυτό καταργήθηκε και επανήλθε το 1887 ο πρώτος νόμος που ίσχυσε βελτιούμενος για πολλά χρόνια.
Οι αντιδράσεις
Όπως ήταν αναμενόμενο ξεσηκώθηκαν οι πάντες απέναντι σε αυτή την «φορομπηχτική» πολιτική που τα επόμενα χρόνια ακολουθήθηκε με ευλάβεια. Είναι χαρακτηριστικό ότι 100 χρόνια αργότερα αφαιρέθηκαν προσωρινά από τα πακέτα των 22 τα δύο τσιγάρα προς ενίσχυση των σεισμόπληκτων και ποτέ δεν…ξανάγιναν όσα ήταν. Ουδέν μονιμότερο του προσωρινού..
Τότε προκλήθηκαν αντιδράσεις κυρίως από τους καπνεμπόρους οι οποιοι αργότερα για να μην χάσουν έγιναν…βιομήχανοι και ησυχασαν!
Όπως και πριν μερικά χρόνια οι 34.000 καπνοπώλες στη Γαλλία πραγματοποίησαν την πρώτη απεργία στην ιστορία τους, διαμαρτυρόμενοι για τις αυξήσεις στους φόρους καπνού, που θα οδηγούσαν σε αυξήσεις της τάξης του 50% στην τιμή του πακέτου τσιγάρων.
Eννέα στους δέκα καταστηματάρχες καπνού της Γαλλίας έκλεισαν τότε τα καταστήματά τους, ενώ μαχητικές διαδηλώσεις οργανώθηκαν σε πολλά σημεία της χώρας. Aπεργοί καπνοπώλες οργάνωσαν μάλιστα διαδήλωση στην είσοδο της σήραγγας του Mον Mπλαν, που συνδέει τη Γαλλία με την Iταλία, καθώς και στη Γέφυρα της Eυρώπης, όπως ονομάζεται το συνοριακό πέρασμα μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας κοντά στο Στρασβούργο
Oι Γάλλοι καπνοπώλες μάλιστα διαθέτουν μονοπώλιο στην πώληση τσιγάρων, ενώ εξασφαλίζουν ποσοστό πάνω σε κάθε πακέτο που πωλούν. Tα καταστήματά τους διαθέτουν άδεια πώλησης γραμματοσήμων, κρατικών ενσήμων και συναλλαγματικών.
Παρενέργειες
Στην ολη ιστορία των αυξήσεων προκύπτουν και άλλες παρενέργειες μ κυριότερη εκείνη της έξαρσης του λαθρεμπορίου που είναι πλέον ένα παγκόσμιο φαινόμενο. Όταν ξεκίνησε η φορολόγηση στην Ελλάδα γιγαντώθηκε και η λαθραία διακίνηση του καπνού με αποτέλεσμα η τότε χωροφυλακή να ξεκινήσει ένα αγώνα δρόμου για να πιάσει τους παραβάτες οι οποίοι είχαν να αντιμετωπίσουν αυστηρές ποινές. Η πρώτη μάχη είχε κερδηθεί από το ελληνικό κράτος.
Αργότερα, το 1929, έγινε και ειδική υπηρεσία για την πάταξη του λαθρεμπορίου που είχε μάλιστα και ειδικά σκάφη για τις περιπολίες στη θάλασσα
Ο καπνός
Η καλλιέργεια του καπνού έφτασε στην Ελλάδα από τον Πόντο και από τα παράλια της Μικράς Ασίας. Στην αρχή καλλιεργή8ηκε στην Ανατολική Μακεδονία και στη συνέχεια διαδόθηκε και στις υπόλοιπες περιοχές της χώρας.
Μετά την Ελληνική Επανάσταση, η παραγωγή του καπνού έφτασε μόλις τους 500-600 τόννους, η ανοδική όμως πορεία και εξέλιξη της καλλιέργειας συνετέλεσε ώστε μέχρι το 1912 η παραγωγή του καπνού να φτάσει τους 12.000 τόννους. Με την απελευθέρωση της Μακεδονίας και της Θράκης, συνεχίστηκε η αυξητική πορεία της παραγωγής. Φαίνεται όμως ότι η οικονομική και κοινωνική σημασία της καλλιέργειας θεμελιώνεται με τη Μικρασιατική καταστροφή και τον εποικισμό των προσφύγων. Με βάση τα στατιστικά στοιχεία της περιόδου εκείνης, η παραγωγή καπνού από τις 28.000 τόννους κατά το 1920-22, έφτασε τις 56.000 τόννους το 1923, δηλαδή διπλασιάστηκε.
Ο κοινωνικός και οικονομικός ρόλος της καπνοκαλλιέργειας την περίοδο εκείνη, αντανακλάται στο παρακάτω απόσπασμα:
"Εάν δεν υπήρχε ο καπνός, δε θα ήτο δυνατόν να αντιμετωπιστεί το δημογραφικό πρόβλημα, το οποίον προέκυψεν μετά την Μικρασιατικήν συμφοράν. Ο εποικισμός της Μακεδονίας και της Θράκης κατά το 1922, εστηρίχθη μόνο εις τον καπνόν" (Πρακτικά Βουλής, συνεδρίαση 18/4/46).
Μετά το Β' Παγκόσμιο πόλεμο, ο καπνός συνέχισε να αποτελεί σημαντικό προϊόν και να κατέχει εξέχουσα κοινωνική, συναλλαγματική και δημοσιονομική σημασία. Συγκεκριμένα, στη δεκαετία του '50, αν και η καλλιεργούμενη έκταση με καπνό αντιστοιχούσε κατά μέσο όρο στο 5% της συνολικής καλλιεργούμενης έκτασης της χώρας, ο καπνός εξασφάλιζε απασχόληση και εισόδημα σε περίπου 200 χιλιάδες οικογένειες καπνοπαραγωγών και δημιουργούσε πρόσθετη απασχόληση σε 40.000 καπνεργάτες και σε 10.000 άτομα απασχολούμενα επιπλέον με τις καπνοβιομηχανίες και το καπνεμπόριο. Παράλληλα ο καπνός αποτελούσε το σημαντικότερο εξαγώγιμο προϊόν της Ελληνικής Οικονομίας στην περίοδο εκείνη. Το 1954, οι εξαγωγές της χώρας έφτασαν τα 151 εκ. δολάρια, εκ των οποίων το 50% περίπου προήρχετο από τις εξαγωγές καπνού.
Η καταγωγή
Ο καπνός , να θυμίσουμε τέλος, είναι είδος του φυτού "Νικοτιανή", που οφείλει το όνομα της στον Γάλλο πρεσβευτή Ιωάννη Νικότ (Nicot). Ο καπνός κατάγεται από την Αμερική και ειδικότερα από περιοχές νοτιότερα από το Μεξικό. Αρχαιολογικές έρευνες διαπίστωσαν ότι εκεί η χρήση του καπνού ήταν γνωστή 500 χρόνια πριν από την ανακάλυψη της Αμερικής.
Η είδηση περί καπνού και χρησιμοποιήσεώς του έφθασε στην Ευρώπη από το περιβάλλον του Κολόμβου. Το 1492 εξερευνώντας την Κούβα συνάντησαν Ιθαγενείς, που εισέπνεαν τον καπνό από καιγόμενα φύλλα. Επίσης, ο ιεραπόστολος Ραμόνο Πόντε, που συνόδευε τον Κολόμβο στο δεύτερο ταξίδι του (1494-96), παρατήρησε ότι οι Ιθαγενείς εισέπνεαν σκόνη καπνού και έκανε σχετικές ανακοινώσεις προς τον Πέτρο της Βερώνης το 1511. Ακόμα, το 1502 οι Ισπανοί στα παράλια της Ν. Αμερικής παρατήρησαν μεταξύ των κατοίκων τη συνήθεια του μασήματος των φύλλων του καπνού.
Το 1636 Ισπανοί έφεραν τη συνήθεια της εισπνοής καπνού στην Ιταλία, που αμέσως ο Πάπας Ουρβάνος Η' απαγόρευσε με εγκύκλιο για ένα περίπου αιώνα, έως το 1724. Στο διάστημα του ΙΖ' αιώνα το κάπνισμα διαδόθηκε ταχύτητα σε όλο τον κόσμο, παρά τις απαγορεύσεις της Πολιτείας και της Εκκλησίας. Έκτοτε σταδιακά οι χώρες η μία μετά την άλλη επιδόθηκαν στην εκμετάλλευση του καπνού με εργοστάσια, βιομηχανίες, ταμεία, γραφεία, εμπορία, εξαγωγές, εισαγωγές κ.λ.π.
ΠΗΓΕΣ:
-ΠΑΤΡΙΣ
-Δρανδάκης, εγκυκλοπαίδεια
-έρευνα καπνοβιομηχανιών, Ελευθεροτυπία
-Δ.Καμπουράκης, μία σταγόνα ιστορία
- Δημητρίου Ζωγράφου "Η ιστορία της Ελληνικής Γεωργίας".
-ΜΑΝΟΣ ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ, ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΓΙΑΚΟΥΜΑΚΗ, ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΣΙΓΑΡΟΥ
http://www.cretalive.gr/history/view/to-tsigaro-blaptei-thn-ugeia-alla-ochi-to-dhmosio-tameio/133271
Αναρτήσεις
