Σπ. Λιναρδάτος
Από το τρίτομο έργο του έγκριτου Δημοσιογράφου-Ιστορικού κ. Σπύρου Λιναρδάτου, "Από τον Εμφύλιο στη Χούντα" [έκδοση ΠΑΠΑΖΗΣΗ, έκδοση 1978, τόμος Β΄, σελίδες 15-22, 178-181]. Η θέση μου θα ακολουθήσει υπό μορφή σχολίων.
Η Ασφάλεια πιάνει τόν Πλουμπίδη.
Σε λίγες μέρες [το 1952], ή ηγεσία της Αστυνομίας παρουσιάζει μιά μεγάλη επιτυχία: τό μεσημέρι της Τρίτης, 25ης Νοεμβρίου, οι αντιπρόσωποι του ελληνικού καί ξένου Τύπου, συγκεντρώνονται, ύστερα από βιαστική πρόσκληση, στό Υπουργείο Εσωτερικών. Ό υπουργός Παυσανίας Λυκουρέζος, περιστοιχισμένος από τους Πανόπουλο, Έβερτ, Ρακιντζή καί άλλους ανώτερους αξιωματικούς της Αστυνομίας καί της Χωροφυλακής, ανακοινώνει:
«Την 2.45' ώραν σήμερον ομάς αστυνομικών τής υποδιευθύνσεως Γενικής Ασφαλείας Αθηνών ύπό τόν άστυνομικόν διευθυντήν κ. θ. Ρακιντζήν, συνέλαβεν ενταύθα τόν από οκταετίας κρυπτόμενον κομμουνιστήν Ν. Πλουμπίδην. Λεπτομέρειαι επί τών συνθηκών τής συλλήψεως του θά ανακοινωθούν εν καιρώ».
Σύμφωνα μέ πληροφορίες πού δίνει ή Ασφάλεια στον Τύπο τήν ίδια μέρα, ό Πλουμπίδης βρισκόταν σ' ένα σπίτι τής οδού Πρεβέζης, στον Κολωνό. Έκεί τόν αιφνιδίασε ομάδα αστυνομικών μέ επικεφαλής τους Θ. Ρακιντζή, Ι. Κροντήρη, κ.λ. Στην αρχή αρνήθηκε, πώς είναι ό Πλουμπίδης καί παρουσίασε μιά πλαστή ταυτότητα μέ τό όνομα Γεώργιος Πανόπουλος. Όταν όμως διαπίστωσε πώς οι αστυνομικοί δέν είχαν αμφιβολία γιά τήν ταυτότητα του, τους είπε: «Μέ νικήσατε». Τόν πήγαν στή Γενική Ασφάλεια, όπου τόν έβαλαν σέ αυστηρή απομόνωση. Εκεί έφτασε αμέσως καί είχε μακρά συνομιλία μέ τόν Πλουμπίδη ό Ι. Πανόπουλος. Τόν άνέκρινε επίσης καί ό αρχηγός τής Αστυνομίας Εβερτ. Αυτά ανέφεραν οι αστυνομικές ανακοινώσεις. Φυσικά, δέν περίμεναν ομολογίες καί αποκαλύψεις άπό τόν Πλουμπίδη πού είχε αφιερώσει ολόκληρη τή ζωή του στην ιδεολογία του. Βαριά άρρωστος άπό φυματίωση καί νεφρίτιδα, μεταφέρεται στίς φυλακές τού Σανατορίου «Σωτηρία».
Τίς τρεις επόμενες μέρες άπό τή σύλληψη τού Πλουμπίδη, οι εφημερίδες συνεχίζουν νά δημοσιεύουν ρεπορτάζ μέ λεπτομέρειες - αληθινές ή φανταστικές — γιά τή δράση καί τή σύλληψη του. Τήν τρίτη όμως μέρα, 27 Νοεμβρίου, καλύπτει τά πάντα μιά ανακοίνωση τής Κεντρικής Επιτροπής τού ΚΚΕ πού μετέδωσε ό ραδιοσταθμός «Ελεύθερη Ελλάδα» καί πού τήν έδωσε στή δημοσιότητα - γιά νά μεγαλώσει τή σύγχυση στίς γραμμές τής Αριστεράς - τό ίδιο τό Υπουργείο τών Εσωτερικών:
«Στίς 25 τού Νοέμβρη - ανέφερε ή ανακοίνωση τής ΚΕ τού ΚΚΕ, δηλαδή τού Ζαχαριάδη — ό υπουργός τών Εσωτερικών τής κυβέρνησης Παπάγου Λυκουρέζος ανακοίνωσε ότι πιάστηκε ό από 8ετίας κρυπτόμενος κομμουνιστής Νίκος Πλουμπίδης. Ή ΚΕ τού ΚΚΕ ανακοινώνει, ότι ό Νικ. Πλουμπίδης ή Μπάρμπας είναι από 27ετίας πράχτορας τής Ασφάλειας μέσα στίς γραμμές τού ΚΚΕ, στενός συνεργάτης τού Σιάντου. Ειδικά στά χρόνια τής μεταξικής διχτατορίας στην πρώτη, χιτλερική κατοχή καί στην περίοδο τής άμερικανοκρατίας, ό προβοκάτορας Πλουμπίδης έκανε μεγάλη ζημιά στό λαϊκό κίνημα καί στό Λαό μας. Άπό τίς μεγαλύτερες προδοσίες του είναι ότι παράδωσε στην Ασφάλεια καί στό δήμιο τόν λαϊκό ήρωα Ν. Μπελογιάννη. Ό Πλουμπίδης είναι βαμμένος, θανάσιμος εχθρός τού Λαού. Ή Αμερικανική κατασκοπεία καί ή Ασφάλεια, τώρα πού κατάλαβαν ότι ό πράχτοράς τους ξεσκεπάζεται σκηνοθέτησαν τη νέα σύλληψη τού Πλουμπίδη γιά νά τόν καλύψουν. Τέτοιες εικονικές συλλήψεις τού Πλουμπίδη έχουν γίνει καί στό παρελθόν γιά τόν ϊδιο σκοπό. Ή ΚΕ τού ΚΚΕ ξεσκεπάζει σήμερα τόν προβοκάτορα Πλουμπίδη ή Μπάρμπα. "Ολα τά υλικά καί τά στοιχεία πού αφορούν τήν χαφιεδική πραχτορική δράση τού Πλουμπίδη, θά δημοσιευθούν στην κατάλληλη ώρα. Ό Λαός μας πρέπει νά ξέρει ότι ή Ασφάλεια, ό Παπάγος, ή Άμερικανοκρατία θά χρησιμοποιήσουν τόν Πλουμπίδη καί τους συνεργάτες του γιά νά οργανώσουν προβοκάτσιες καί γιά νά χτυπήσουν τό δημοκρατικό μας κίνημα καί πρέπει νά υπερασπίσει τίς δημοκρατικές οργανώσεις καί τους τίμιους εκπροσώπους του».
Είναι ένα παράλογο καί φαιδρό κείμενο, πού γίνεται μακάβριο γιατί άφορα έναν ηγέτη τού ΚΚΕ, πιστό καί αφοσιωμένο στό κόμμα του καί στην ιδεολογία του, πού έχει δώσει τά πάντα στον αγώνα καί τώρα ανεβαίνει τά τελευταία σκαλοπάτια του γολγοθά του. Καί όμως όλο αυτό τό απίθανο παραμύθι, τό μακάβριο «αστείο» τού Ζαχαριάδη τό πιστεύουν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι καί ανάμεσα τους πολλοί, πού ούτε απληροφόρητοι είναι, ούτε αφελείς, ούτε ή μόρφωση τους λείπει. Ή τυφλή πειθαρχία στό Κόμμα καί τόν αρχηγό του μόνο ως ένα σημείο εξηγεί αυτό τό φαινόμενο. Πρέπει νά θυμηθούμε καί τήν ατμόσφαιρα τής εποχής:
Ό ψυχρός πόλεμος μαίνεται. Στίς Ηνωμένες Πολιτείες, ό Μακκάρθυ οργιάζει, κατηγορώντας τους πάντες, ακόμα καί τόν πρώην πρόεδρο Τρουμαν σά συνεργάτες τού κομμουνισμού. Στίς χώρες τής Ανατολικής Ευρώπης, πού βρίσκονται στή σοβιετική επιρροή, συνεχίζονται οί εκκαθαρίσεις Ολων τών «διαφωνούντων», όλων όσοι δείχνουν καί τήν παραμικρή τάση γιά ανεξαρτητοποίηση τών χωρών τους άπό τή Μόσχα ή, άπλα καί μόνο, δέν είναι αρεστοί στους τοπικούς σταλινίσκους. Τήν ίδια μέρα πού δίνεται στή δημοσιότητα ή ανακοίνωση τής Κεντρικής Επιτροπής τού ΚΚΕ εναντίον του Πλουμπίδη, τό ειδικό δικαστήριο τής Πράγας έπιβάλλει τήν ποινή του θανάτου γιά «έσχατη προδοσία» στους: Βλαντιμίρ Κλεμέντις, πρώην υπουργό Εξωτερικών της Τσεχοσλοβακίας, Ροντόλφ Σλάνσκυ, πρώην γενικό γραμματέα του ΚΚ καί άλλους εννιά ηγέτες τής ίδιας χώρας. Μέ τήν ίδια κατηγορία, καταδικάζει άλλους τρεις, ανάμεσα στους οποίους καί τόν Αρτουρ Λόντον (συγγραφέα αργότερα του συνταρακτικού χρονικού «Όμολογία», πού έδωσε καί τό σενάριο τής ομώνυμης ταινίας του Κώστα Γαβρά) σέ ισόβια δεσμά. Οί έντεκα πού καταδικάστηκαν σε θάνατο, θά εκτελεστούν μέ άπαγχονισμό στίς 3 Δεκεμβρίου 1952.
Αφού λοιπόν, γιά τίς ηγεσίες τών ΚΚ, παλαιοί επαναστάτες, όπως ό Κοστώφ, ό Σλάνσκυ, ό Ράικ, ό Τίτο, είναι πράκτορες τών ιμπεριαλιστών, γιατί καί στην Ελλάδα νά μή συμβαίνει τό ίδιο; Γιατί καί έδώ, πού ποτέ μάλιστα δέ μείναμε χωρίς κάποια ξένη «προστασία», ορισμένοι ηγέτες τού ΚΚΕ νά μήν έχουν γίνει πράκτορες ξένων υπηρεσιών; Γιατί νά μήν υπάρχει ένα δίκτυο πρακτόρων τών Άγγλων ή τών Αμερικανών μέσα στους κόλπους τού ΚΚΕ μέ επικεφαλής τους Σιάντο, Πλουμπίδη καί άλλους; Αυτή είναι καί μιά βολική εξήγηση γιά τίς τόσες ήττες, τά λάθη καί τίς συμφορές τής Αριστεράς. Είναι δυνατόν ό Ζαχαριάδης, «ό μεγάλος αρχηγός» νά κατηγορεί παλαιούς συντρόφους του χωρίς ατράνταχτα στοιχεία; "Υστερα, ή αίγλη τής σοβιετικής ηγεσίας, ιδιαίτερα μετά τό νικηφόρο πόλεμο κατά τής χιτλερικής Γερμανίας, καί ή προσωπική ακτινοβολία τού Στάλιν κάνουν νά γίνονται καί τά πιό απίστευτα πιστευτά. Μήπως καί στό Μεσοπόλεμο, ό Στάλιν δέν έχει «αποδείξει», πώς όλοι σχεδόν οί μεγάλοι μπολσεβίκοι ηγέτες — ό Ζηνόβιεφ, ό Κάμενεφ, ό Τρότσκυ, ό Μπουχάριν, ό Ρύκωφ, ό Ράντεκ καί τόσοι άλλοι - ήταν πράκτορες τών ξένων;
Χαρακτηριστικό είναι, πώς ή «Αυγή», τό δημοσιογραφικό όργανο τής ΕΔΑ, που ουσιαστικά ελέγχεται από τήν Κεντρική Επιτροπή τού ΚΚΕ, ένώ παρουσιάζει, γιά λόγους κυρίως νομικούς, μέ κάποια ψυχρή αντικειμενικότητα τό θέμα Πλουμπίδη, προβάλλει, χωρίς κανένα δισταγμό, σάν ορθές, τίς κατηγορίες, δηλαδή τίς συκοφαντίες τών σταλινικών εναντίον τών θυμάτων τους στην Τσεχοσλοβακία καί στίς άλλες χώρες:
«Τό Δικαστήριο τής Πράγας - γράφει σέ τίτλο της - επέβαλε τήν ποινή τού θανάτου σέ 11 έκ τών συνωμοτών τής ομάδος Σλάνσκυ».
Καί προβάλλει ιδιαίτερα ένα σχόλιο τού ραδιοσταθμού τής Πράγας, πού, ανάμεσα σέ άλλα, λέει:
«Ή σιδερένια πυγμή τού τσεχοσλοβακικού λαού έπεσε αμείλικτη έπί τών προδοτών, οί όποιοι επεδίωκαν νά επαναφέρουν τόν εργατικό λαό τής Τσεχοσλοβακίας στό κεφαλαιοκρατικό καθεστώς» («Αυγή», 28 Νοεμβρίου 1952).
Ή καταγγελία του Πλουμπίδη σάν «πράχτορα» δέν είναι τό μόνο μέτρο πού παίρνει τήν περίοδο αυτή ό Ζαχαριάδης. Μέσα στον ίδιο μήνα, τό Νοέμβριο του 1952, ό Ζαχαριάδης έχει συγκαλέσει τήν «3η πλατιά ολομέλεια τής ΚΕ του ΚΚΕ», πού, ανάμεσα σέ άλλα, αποφασίζει τήν καθαίρεση άπό μέλους του Πολιτικού Γραφείου τού Κόμματος του άλλοτε πανίσχυρου οργανωτικού του γραμματέα Γιάννη Ίωαννίδη. Στό Πολιτικό Γραφείο τού ΚΚΕ παρουσιάζεται ένα νέο όνομα: ό Λευτέρης Σταθάς. Ή Ασφάλεια στην Αθήνα ανακοινώνει, πώς κομμουνιστής μέ τέτοιο όνομα δέν υπάρχει στους φακέλους της. Είναι φυσικό, αφού είναι τό νέο ψευδώνυμο τού «Όρέστη» τού προεδρείου τού Κεντρικού Συμβουλίου τής ΕΠΟΝ, τού Σταύρου Κασιμάτη, παλαιού σπουδαστή τού Πολυτεχνείου, πολιτικού μηχανικού. Ό Κασιμάτης, στέλεχος μέ ηγετικά προσόντα, αφοσίωση στό Κόμμα, πρωτοβουλία καί θάρρος, έχει αναδειχτεί άπό τήν περίοδο τής Κατοχής ακόμα, εξαιρετικά ικανός στην παράνομη δουλειά, καί έχει κατορθώσει νά παραμείνει ασύλληπτος σέ όλη τή διάρκεια τού εμφύλιου πολέμου. Μόλις τώρα, στά τέλη τού 1952, φεύγει, μέ εντολή του Ζαχαριάδη, γιά τό εξωτερικό.
Τήν παρουσία τού ηγέτη του δεύτερου παράνομου κέντρου τού ΚΚΕ δέν αποκλείεται νά τή χρησιμοποίησε ό Ζαχαριάδης στά μέλη τής Κεντρικής Επιτροπής γιά νά τά «πείσει» ότι ό Πλουμπίδης είναι χαφιές καί πράκτορας. "Οπως έχουμε ήδη πει, σέ προηγούμενο κεφάλαιο τού πρώτου Τόμου, ανάμεσα στά δύο κομματικά κέντρα είχε αναπτυχθεί δυσπιστία. Ό Κασιμάτης, πού ήταν φυσικό νά έχει καλλιεργηθεί ή καχυποψία του στό έπακρο άπό τή μακρόχρονη σκληρή ζωή στην παρανομία, έβλεπε μέ ανησυχία ορισμένες αδικαιολόγητα τολμηρές καί - κατά τή γνώμη του -απερίσκεπτες κινήσεις τού Πλουμπίδη. (Κατά τή γνώμη τού Ηλία Ήλιου, αυτές οι φαινομενικά «επιπόλαιες» ενέργειες τού Πλουμπίδη ήταν αναπότρεπτες, αφού είχε αναλάβει νά καθοδηγεί τή «νόμιμη» δουλειά τού Κόμματος καί, μάλιστα, νά παίρνει μέρος στίς ζυμώσεις γιά τή δημιουργία νόμιμων πολιτικών σχημάτων). Όπωσδήποτε ό Κασιμάτης, αυστηρός πάντα σέ ό,τι είχε σχέση μέ τήν τήρηση τών συνωμοτικών κανόνων, θεωρούσε υποχρέωση του νά ειδοποιήσει άπό τήν Ελλάδα τόν Ζαχαριάδη καί τό Πολιτικό Γραφείο γιά τίς απερισκεψίες καί τίς «ύποπτες» κινήσεις τού Πλουμπίδη. Ό Ζαχαριάδης, πού δέν ήταν λιγότερο καχύποπτος, άλλα πού είχε καί τους λόγους του νά εξουδετερώσει πολιτικά τόν Πλουμπίδη, εκμεταλλεύτηκε όπως φαίνεται, τά «στοιχεία» τού Κασιμάτη καί τού δεύτερου κομματικού κέντρου τής Αθήνας. Αργότερα, ό ίδιος ό Κασιμάτης θά πληρώσει τίς μεθόδους τού Ζαχαριάδη καί τήν άλληλοϋπονόμευση τών ηγετικών στελεχών τού ΚΚΕ: θά κατηγορηθεί άδικα, θά καθαιρεθεί καί θά σταλεί νά δουλέψει σέ αγρόκτημα. Ό ίδιος θά περιοριστεί νά γράψει γιά τήν υπόθεση Πλουμπίδη μόνο τά ακόλουθα:
«Δέν θέλω αυτή την περίοδο από τό περιοδικό σας νά μιλήσω γιά την τραγική υπόθεση τού Ν. Πλουμπίδη(...)· Στό εξωτερικό βγήκα δυό χρόνια μετά τή σύλληψη του Μπελογιάννη. Τήν έκθεση δράσης πού έκανα όταν βγήκα, όπως κάθε γραφτό από τήν Ελλάδα, διάβασαν μόνο 2-3 μέλη του Π.Γ. πού ήταν άμεσα υπεύθυνα γιά τή δουλειά στην Ελλάδα. Λίγο μετά, τήν άμεση υπευθυνότητα γιά τή δουλειά στην Ελλάδα είχε ή 3μελής γραμματεία τής ΚΕ. Καμία έκθεση μου δέν συζητήθηκε ούτε στό Πολιτικό Γραφείο, ούτε στην Κεντρική Επιτροπή, ούτε πήρα μέρος σε καμιά επιτροπή ή σώμα πού νά έκρινε τήν υπόσταση του Ν. Πλουμπίδη. Αυτή είχε καθοριστεί πρίν βγώ στό εξωτερικό, πρίν κατέβει ό Μπελογιάννης στην Ελλάδα» (επιστολή στό περιοδικό «Αντί», τ. 15, 22 Μαρτίου 1975).
Προς τό παρόν, πάντως, ό Ζαχαριάδης κατορθώνει νά στρέψει τή δυσφορία τών στελεχών, μελών καί οπαδών τού ΚΚΕ γιά τίς ήττες τής Αριστεράς εναντίον τής παλαιάς φρουράς, εναντίον εκείνων τών κομμουνιστών ηγετών πού είχαν συμβάλει στή μυθοποίηση τού «μεγάλου αρχηγού», τού «αλάνθαστου». Αφού ό Σιάντος καί ό Πλουμπίδης ήταν «χαφιέδες», ό Ίωαννίδης ανίκανος, ό Παρτσαλίδης «όππορτουνιστής μικροαστός», ό Καραγιώργης «ύποπτος», κ.λ κ.λ., πώς μπορούσε νά μήν προδοθεί τό αριστερό κίνημα; Καί τί θά μπορούσε νά κάνει ό καημένος ό Ζαχαριάδης, στά λίγα χρόνια πού είχε γυρίσει άπό τό γερμανικό στρατόπεδο, γιά νά διορθώσει τήν κατάσταση; Αυτή ήταν ή «λογική» πού καλλιεργούσε μέ τίς εκκαθαρίσεις καί τίς συκοφαντίες εναντίον νεκρών καί ζωντανών κομμουνιστών ηγετών, εκμεταλλευόμενος πραγματικά, αλλά καί φανταστικά λάθη καί αδυναμίες τους, ό τότε ευνοούμενος τού Στάλιν γενικός γραμματέας τού ΚΚΕ.
Συναγερμός καί Αριστερά.
Στό μεταξύ, ό Συναγερμός χαράσσει τήν πολιτική του απέναντι στην "Αριστερά στην Ελλάδα: αμείλικτη δίωξη τών παράνομων οργανώσεων τού ΚΚΕ, περιορισμένες στό ελάχιστο απολύσεις εξόριστων καί πολιτικών κρατουμένων, νέες εκτοπίσεις, όταν κρίνεται σκόπιμο, αστυνομικός κλοιός γύρω άπό τήν ΕΔΑ ώστε νά μήν μπορεί νά αναπτύξει σοβαρή δράση, κυρίως μαζική, άλλα καί αναγνώριση της ως νόμιμου κόμματος.Κανένας λόγος δέ γίνεται πιά γιά διάλυση τής ΕΔΑ. Αντίθετα, λίγες μέρες αφού αναλαμβάνει τήν πρωθυπουργία, ό Παπάγος δέχεται στό Πολιτικό Γραφείο τόν πρόεδρο τής ΕΔΑ Ι. Πασαλίδη, πού του εκθέτει τίς απόψεις του κόμματος του γιά τήν ανάγκη νά ειρηνεύσει ό τόπος, νά καταργηθούν τά στρατόπεδα τής εξορίας, νά απολυθούν οι πολιτικοί κρατούμενοι, κ.λ, κ.λ.
Ό Παπάγος επαναλαμβάνει στον Πασαλίδη τίς διακηρύξεις του γιά «λήθη του παρελθόντος» καί ειρήνευση. Οι διακηρύξεις είναι τόσο γενικές πού δέ δεσμεύουν τό Συναγερμό νά πάρει κανένα συγκεκριμένο μέτρο. Δίνει ό Παπάγος στον Πασαλίδη τήν υπόσχεση, ότι θά μελετά μέ προσοχή τίς απόψεις της ΕΔΑ καί, στό τέλος τής συνομιλίας, φωτογραφίζεται μαζί του («Αυγή» καί άλλες εφημερίδες, 26 Νοεμβρίου 1952).
Τό κέρδος τής Αριστεράς από τή συνάντηση αυτή είναι ή επίσημη καί πανηγυρική αναγνώριση καί άπό τή Δεξιά τής παρουσίας της στή νόμιμη πολιτική ζωή. Άπό τήν πλευρά του, ό Συναγερμός, ώς κυβέρνηση τής χώρας πιά, προσπαθεί νά αποδείξει ότι είναι μύθοι οι εναντίον του κατηγορίες γιά δικτατορικά σχέδια: ακόμα καί τήν ΕΔΑ αναγνωρίζει ώς νόμιμο κόμμα καί ό ίδιος ό πρωθυπουργός δέχεται τόν πρόεδρο της σέ εγκάρδια συνομιλία, παρόλο ότι ή Αριστερά δέν διαθέτει πιά κοινοβουλευτική εκπροσώπηση. Καί πραγματικά, ό Συναγερμός δέν σκοπεύει νά ξεφύγει άπό τά κοινοβουλευτικά πλαίσια, πράγμα πού, εξάλλου, δέν τού χρειάζεται αφού στή Βουλή έχει συντριπτική πλειοψηφία.Θά οργανώσει όμως τό Κράτος έτσι, ώστε ή κυριαρχία τής Δεξιάς, πού έχει ανασυγκροτηθεί μέ νέα ηγεσία, νά εξασφαλιστεί γιά πολλά χρόνια στην Ελλάδα. Αμέσως αρχίζουν ευρύτατες εκκαθαρίσεις σέ όλα τά υπουργεία καί τίς δημόσιες υπηρεσίες, ενώ οι περισσότεροι αξιωματικοί πού έχουν κατηγορηθεί γιά άμεση ή έμμεση ανάμειξη στό κίνημα τής 30ής-31ης Μαΐου 1951, ή οπωσδήποτε, στον ΙΔΕΑ, ξαναγυρίζουν στό Στρατό, σέ καίριες θέσεις (Γκίκας, Νάτσινας, Γωγούσης, κ λ.).
---------------------------------------
Ή δίκη όσων έπιασε ή Ασφάλεια τήν άνοιξη καί τό καλοκαίρι του 1954, στελεχών καί μελών του ΚΚΕ, θά γίνει ύστερα άπό έξι χρόνια. Καί, στό μεταξύ, ή κατηγορία τής κατασκοπείας θά έχει μετατραπεί στό πολύ ακαθόριστο αδίκημα τής «προσφοράς εις κατασκοπείαν» καί κανένας άπό όσους θά καταδικαστούν δε θά οδηγηθεί στό εκτελεστικό απόσπασμα. Τήν εποχή όμως αυτή, γενική είναι ή πεποίθηση, ότι, τουλάχιστον τά κυριότερα στελέχη τού ΚΚΕ πού πιάστηκαν καί οπωσδήποτε οί προερχόμενοι άπό τό εξωτερικό θά έχουν τήν τύχη τών Μπελογιάννη, Μπάτση, κ.λ. Έξαλλου, τρεις βδομάδες πρίν άπό τίς πανηγυρικές καί θριαμβευτικές ανακοινώσεις τού Παπάγου γιά τίς συλλήψεις, έχει πέσει άπό τίς σφαίρες του εκτελεστικού αποσπάσματος ό Νίκος Πλουμπίδης.
Ένα χρόνο καί δέκα μέρες άπό τήν καταδίκη του σέ θάνατο, ό Πλουμπίδης ειδοποιείται πώς έφτασε ή ώρα του βίαιου θανάτου του. Είναι 2 ή ώρα μετά τά μεσάνυχτα, όταν ένας αρχιφύλακας τόν ξυπνά γιά νά τού δώσει τό μαντάτο: τά χαράματα θά οδηγηθεί στό απόσπασμα. Καί ό Πλουμπίδης, θαρραλέος καί «έτοιμος άπό καιρό», ντύνεται, φορώντας τά καλά του. Υπάρχει καμιά τρικυμία, καμιά αμφιβολία στό νού τού άνθρωπου αυτού, που, αφού αφιέρωσε ολόκληρη τή ζωή του, όλες τίς δυνάμεις του καί θυσίασε καί τήν υγεία του, τήν προσωπική καί οικογενειακή ευτυχία του, τήν ελευθερία του στό σκοπό πού πιστεύει ότι υπηρετεί, στό κόμμα πού λατρεύει σχεδόν σάν αυτοσκοπό, ότι βαδίζει τώρα στό θάνατο, αποκηρυγμένος άπό τό ίδιο τό ΚΚΕ σάν προδότης καί πράκτορας του εχθρού, αυτού πού τόν στέλνει στό εκτελεστικό απόσπασμα;
Ό Πλουμπίδης είναι άπό τίς σπάνιες περιπτώσεις κομμουνιστών ηγετών πού πήγαν στό εκτελεστικό απόσπασμα χωρίς κανείς άπό τήν παράταξή του νά προσπαθήσει νά τόν σώσει, χωρίς καμία κινητοποίηση γιά νά αποτραπεί ή εκτέλεση του, αλλά αντίθετα, προδομένος καί συκοφαντημένος. Νά πέρασε καμιά στιγμή άπό τό μυαλό του, πώς, ίσως, θά ήταν χρήσιμο καί στην παράταξη του καί στό κόμμα πού γι' αυτό θυσιάζει τή ζωή του, νά αποκαλύψει καί νά καταγγείλει τό συκοφαντικό μύθο του Ζαχαριάδη καί των συνεργατών του; Τά πράγματα δείχνουν, πώς όχι. Διαποτισμένος καί ό Πλουμπίδης άπό τίς αντιλήψεις τής μονολιθικότητας, πιστεύει, ότι ανώτερη αρετή τού κομμουνιστή, ισάξια, τουλάχιστον, μέ τήν εμμονή στίς αρχές του καί τήν αυτοθυσία είναι ή πειθαρχία στον αρχηγό του. Καί, στίς τελευταίες στιγμές του, επιμένει νά εκφράζει τήν υπακοή του σ' αυτόν πού τόν συκοφαντεί καί τόν προπηλακίζει. Δέ φαίνεται νά τόν απασχολεί, σέ καμία στιγμή, ότι θά πρόσφερε υπηρεσία στό κόμμα του, αν τό βοηθούσε νά απαλλαγεί άπό τό μύθο τού αλάθητου καί παντογνώστη αρχηγού.
Ή περίπτωση τού Πλουμπίδη έχει τό προηγούμενο της στην τραγική μοίρα των ηγετών τού μπολσεβικισμού, πού έφτασαν νά αύτοκατηγορούνται γιά προδότες καί πράκτορες του ιμπεριαλισμού στίς μεγάλες δίκες τής Μόσχας. Ή διαφορά όμως είναι, ότι εκείνοι βρίσκονταν κάτω άπό τήν πίεση ενός φοβερού μηχανισμού: τής σταλινικής Αστυνομίας. Αντίθετα, ό Πλουμπίδης ξέρει, πώς αυτοί πού τόν κρατούν καί τόν απειλούν μέ βέβαιο θάνατο θά δεχτούν μέ ικανοποίηση κάθε καταγγελία του εναντίον τού αρχηγού τού ΚΚΕ. Καί ότι αυτό θά τού σώσει, ίσως, καί τή ζωή. Άλλά αυτό, ασφαλώς, τρομάζει περισσότερο άπό καθετί άλλο τόν παλαίμαχο αγωνιστή. Πιστεύει, πώς μιά τέτοια καταγγελία είναι προσφορά στον εχθρό πού πολέμησε σέ ολόκληρη τή ζωή του, πραγματική προδοσία. Ή ζωή του είναι τό λιγότερο πού τόν ενδιαφέρει.
Άπό τό κελί του οδηγούν τόν Πλουμπίδη στό άρχιφυλακείο, όπου τόν περιμένει ό παπάς τών φυλακών πατήρ Ιερόθεος. Ό Πλουμπίδης δεν δέχεται νά μεταλάβει, άλλα φέρεται μέ ευγένεια στον ιερέα καί συζητά ήρεμα μαζί του:
- Δέν έχω τίποτε νά πώ, δέσποτα μου, λέει. Τά είπα στό δικαστήριο. Ό,τι έκανα τό δικαστήριο τά λέει εγκλήματα. Έγώ τά λέω αγώνα. Φεύγοντας όμως αφήνω στό παιδί μου ένα τίμιο όνομα.
Ύστερα ζητά χαρτί καί γράφει γράμμα στους δικούς του. Κατά τίς 3.30' τό πρωί, τόν ανεβάζουν στην κλούβα τού Τμήματος Μεταγωγών. Τόν οδηγούν στό Δαφνί, σέ μιά χαράδρα κοντά στην Αγία Μαρίνα, δεμένο μέ χειροπέδες. Έκεί, ό γραμματέας τού Στρατοδικείου τού διαβάζει τήν καταδικαστική απόφαση. Υστερα τόν πλησιάζει ό Επίτροπος καί τόν ρωτά άν έχει νά εκφράσει καμιά τελευταία επιθυμία. Στό σημείο αυτό,αναφέρεται, ότι έγινε ό διάλογος αυτός:
ΠΛΟΥΜΠΙΔΗΣ: Θέλω μόνο νά πώ, ότι υπήρξα τίμιος αγωνιστής.
ΕΠΙΤΡΟΠΟΣ: Δέν έχεις δίκηο. Οι πράξεις σου δέν υπήρξαν τίμιες.
Τίμιος είναι ό κουνιάδος σου (σημ.: δικηγόρος, πού υπηρέτησε στό Στρατό κατά τόν ανταρτοπόλεμο ώς έφεδρος λοχαγός καί χρημάτισε Β. Επίτροπος σέ στρατοδικεία). Αυτός αφήνει πραγματικά τίμιο όνομα στό παιδί του.
ΠΛΟΥΜΠΙΔΗΣ: Καί εγώ αφήνω τίμιο όνομα μέ τόν τρόπο μου.
ΕΠΙΤΡΟΠΟΣ: Καταλαβαίνω τί εννοείς. Απευθύνεσαι προς άλλους. Αυτοί όμως σέ λάσπωσαν.
ΠΛΟΥΜΠΙΔΗΣ: Δεν πειράζει. Ό Ζαχαριάδης είναι πραγματικά ό Αρχηγός μου. Τόν υπακούω καί τώρα, στίς τελευταίες μου στιγμές(«Ακρόπολις», 13 Όκτωβρίου 1972).
"Υστερα τόν ρωτούν αν θέλει νά τού δέσουν τά μάτια. Ό Πλουμπίδης δέν δέχεται. Κοιτάζει τόν ουρανό πού ροδίζει. Τόν πηγαίνουν στον τόπο τής εκτελέσεως. Τό απόσπασμα παρατάσσεται απέναντι του. Ό Πλουμπίδης φωνάζει μέ τήν αδύναμη από τήν αρρώστια φωνή του:
- Ζήτω τό ΚΚΕ.
Καί αμέσως ακούγονται τό παράγγελμα καί οι όμοβροντίες.
Ό Ζαχαριάδης επιμένει...
Τήν άλλη μέρα, ή Ασφάλεια μοιράζει στίς εφημερίδες φωτογραφίες μέ τό πτώμα τού Πλουμπίδη αμέσως μετά τήν εκτέλεση. Είναι μιά μακάβρια καί φρικιαστική εικόνα. Ό νεκρός γερμένος στό πλάι καί ένα ρυάκι αίμα τρέχει στό μάγουλο του. Ό διευθυντής τής Γενικής Ασφαλείας Αθηνών Θ. Ρακιντζής παίρνει στό τηλέφωνο καί τόν τότε διευθυντή τής «Αυγής» Β. Έφραιμίδη καί τού λέει:
- Εχω φωτογραφίες από τήν εκτέλεση τού Πλουμπίδη. Θέλεις νά σου στείλω;
Ό Έφραιμίδης - όπως αφηγήθηκε ό ίδιος τή μέρα εκείνη στους συντάκτες τής «Αυγής» - απάντησε:
- Δέν ενδιαφέρουν τήν εφημερίδα μας μακάβρια θεάματα. Δέν πρόκειται νά δημοσιεύσω τέτοιες φωτογραφίες...
Παρ' όλα αυτά, ό Ρακιντζής τίς έστειλε. Ήξερε πώς ή «Αυγή», ενώ δημοσίευε, γιά ευνόητους λόγους, τόσο τίς επίσημες ανακοινώσεις γιά τήν εκτέλεση του Πλουμπίδη, όσο καί τήν εκδοχή τού Ζαχαριάδη, ήταν αφοσιωμένη, περισσότερο καί από τήν ηγεσία τής ΕΔΑ, στή γραμμή τού ΚΚΕ. Ή Ασφάλεια μοίραζε αυτά τά ντοκουμέντα γιά νά αποδείξει πόσο έξω από τά πράγματα ήταν οι εκπομπές του Ζαχαριάδη γιά «τό χαφιέ Πλουμπίδη». Καί νά μεγαλώσει έτσι τή σύγχυση καί τίς αμφιβολίες στίς γραμμές τών κομμουνιστών καί τών συμπαθούντων. 'Αλλά, γι' αυτόν ακριβώς τό λόγο καί ό Έφραιμίδης, πού ακολουθούσε πιστά τίς εντολές τής ηγεσίας τού ΚΚΕ, δέ δημοσίευσε τίς φωτογραφίες.
Ή εκτέλεση του Πλουμπίδη είναι ένα αναμφισβήτητο καί συγκλονιστικό γεγονός. 'Αλλά ό Ζαχαριάδης δέν μπορεί πιά νά κάνει πίσω. Είναι υποχρεωμένος νά επιμείνει στό μυθιστόρημα του, γιατί αλλιώς καταρρακώνεται τό κύρος του καί θά δεχτεί νέο πλήγμα τό «αλάθητο» του. Σέ εκπομπή του ραδιοσταθμού «Ελεύθερη Ελλάδα» αναφέρεται:
«... Καλώς πληροφορημένοι κύκλοι τής Αθήνας σχολίαζαν χθες μέ περιφρόνηση τήν είδηση γιά τήν εκτέλεση του προβοκάτορα. Οι κύκλοι αυτοί λένε, ότι ό Πλουμπίδης εκτελέστηκε τόσο, όσο πρίν δυό χρόνια αυτοκτόνησε ό Βαβούδης. Ή «εκτέλεση» του Πλουμπίδη χρειάζεται στην Ασφάλεια, όσο καί ή «αυτοκτονία» του Βαβούδη. Τά αφεντικά τής Ασφάλειας καί τού Βραχνού, ή Ίντέλλιντζενς Σέρβις καί ή Αμερικανική "Εφ Μπί "Αι ξέρουν νά σκηνοθετούν ακόμη καί ψευτοεκτελέσεις, νά ανακοινώνουν εκτελέσεις πού δέν έγιναν καί πολλά άλλα» («Τό Βήμα», 17 Αυγούστου 1954. Ό Ζαχαριάδης καί τό 1952 είχε ισχυριστεί, πώς ό Βαβούδης δέν αυτοκτόνησε, αλλά... φυγαδεύτηκε στην Αμερική...).
Αναρτήσεις
