 |
| Θανάσης Γκότοβος |
Ο ίδιος ο Γιόζεφ Γκαίμπελς και η γυναίκα του Μάγδα φρόντισαν να καταδικάσουν σε θάνατο, εκτός από τον εαυτό τους, όλα – και τα έξι – τα παιδιά τους λίγο πριν πέσει το Βερολίνο. Με αυτή την έννοια, ο αρχιπροπαγανδιστής του Τρίτου Ράϊχ δεν άφησε βιολογικούς απογόνους.
Όμως, το φάντασμά του πλανάται σήμερα πάνω από την Ευρώπη. Η τέχνη του έχει γίνει επίκαιρη.
Ο πυρήνας της προπαγανδιστικής τακτικής του δόκτορος ήταν απλός: Ξεχάστε τα γεγονότα, ξεχάστε την αντικειμενική πραγματικότητα. Σημασία έχει τι θα πιστέψει ο κόσμος. Μπορούμε να κάνουμε τους οπαδούς μας να πιστέψουν ό,τι μας συμφέρει να πιστέψουν, ό,τι ταιριάζει στο πολιτικό μας πρόγραμμα.
Το ψέμα είναι ένα από τα εργαλεία της τέχνης αυτής, αλλά δεν είναι το μοναδικό. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι να αποκόψεις ένα ακροατήριο από την πραγματικότητα και να το κάνεις να πιστεύει σε μια εικονική, εκλαμβάνοντάς την ως τη μόνη αληθινή.
Οι κληρονόμοι του Γκαίμπελς στη Γερμανία, αλλά και αλλού στην Ευρώπη, επιχειρούν σήμερα κάτι αντίστοιχο με τη συζήτηση για την οικονομική κρίση.
Τα πνευματικά του τέκνα δεν κάνουν τις αστείες χειρονομίες των ναζί, ούτε προβάρουν το βάδισμα της χήνας. Είναι γιάπηδες και κάθονται στα γραφεία σύνταξης εφημερίδων, στα έδρανα του Κοινοβουλίου, στα διευθυντικά γραφεία των τραπεζών.
Ο στόχος τους είναι κοινός και ενιαίος: να εσωτερικεύσει η γερμανική κοινή γνώμη το δόγμα ότι η κρίση χρέους στην Ελλάδα προήλθε από τον φαύλο χαρακτήρα των Ελλήνων που ανέδειξαν ανίκανες και διεφθαρμένες ηγεσίες, που ακολούθησαν λανθασμένες πολιτικές, που οδήγησαν σε υπέρογκα χρέη, που για να αποπληρωθούν χρειάζεται αιματηρή λιτότητα, που για να εφαρμοστεί απαιτούνται μέτρα τρομοκράτησης του πληθυσμού – την οποία θα αναλάβουμε εμείς.
Τι λένε οι νέοι προπαγανδιστές;
Κατ’ αρχήν έχει σημασία τι δεν λένε. Αφήνουν, λοιπόν, στο απυρόβλητο την πηγή του προβλήματος, δηλαδή το διεθνές δίκτυο τραπεζών, «επενδυτών», οίκων αξιολόγησης, ασφαλειών επενδυτικού κινδύνου κ.ο.κ, με άλλα λόγια τις «αγορές». Οι αγορές είναι υπεράνω κριτικής, είναι το πρώτο κινούν
Ο στόχος τους είναι κοινός και ενιαίος: να ακίνητον, ο ίδιος ο παντοδύναμος. Η συμπεριφορά τους απέναντι στις αγορές έχει…θεολογική λογική: οὐ λήψει τὸ ὄνομα Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπὶ ματαίῳ.
Δεν πιάνουμε στο στόμα μας τα άγια…
Δεύτερον, αφήνουν έξω από την εξίσωση τις πολιτικές ιδεολογίες και τις πολιτικές ηγεσίες που πρόσκεινται στη λογική των «αγορών». Οι πολιτικοί εκπρόσωποι του νεοφιλελευθερισμού στην Ευρώπη είναι, επίσης, υπεράνω κριτικής. Ως εάν η κουλτούρα αυτή της μεταδιπολιτκής εποχής συμβόλιζε το τέλος της Ιστορίας, σαν να αποτελούσε τη νόρμα για τη ζωή των κοινωνιών από δω και στο εξής – και εις τον αιώνα τον άπαντα.
Τρίτον, συνδέουν την κρίση χρέους με τις πολιτικές ελίτ των υπερχρεωμένων χωρών, των χωρών που χωρίς αιδώ ονομάζουν με το ακρωνύμιο piigs, λες και δεν υπάρχουν άλλοι 60 συνδυασμοί των πέντε αυτών γραμμάτων να διαλέξουν κάτι πιο ουδέτερο. Τυχαία η μπίλια έπεσε στο συνδυασμό «γουρούνια». Η αντίστοιχη γερμανική λέξη Schwein ήταν πολύ προσφιλής στον Γκαίμπελς και τους ομοϊδεάτες του, ειδικά όταν αναφέρονταν σε ανεπιθύμητες και εξοντωτέες συλλογικότητες.
Τέταρτον, συνδέουν τις εν λόγω πολιτικές ελίτ με τον εθνικό χαρακτήρα των λαών που τις ανέδειξαν ως εκπροσώπους τους μέσω της ψήφου, μεταφέροντας, χωρίς διαμεσολάβηση, την ευθύνη για το πρόβλημα στον ίδιο το λαό.
Πέμπτον, παρουσιάζουν την περίοδο πριν από την κρίση χρέους ως αμαρτωλό παράδεισο, ως πάρτυ που – δυστυχώς – έχει τελειώσει. Λες και δεν ξέρουμε τι είδους «πάρτυ» ήταν η περίοδος αυτή και για ποιους.
Έκτον, μας λένε ότι τώρα ήρθε η ώρα ο λαός να πληρώσει το λογαριασμό της ασωτίας, με άλλα λόγια να μάθει να ζει με λίγα μέχρι να ηρεμήσουν οι «αγορές» και να ξανατιμήσουν με την εμπιστοσύνη τους τη χώρα των πρώην σπάταλων, δηλαδή να μας δανείζουν με λογικό επιτόκιο.
Έβδομον, απειλούν ότι αν οι κυβερνήσεις των φαύλων δεν εφαρμόσουν τα μέτρα λιτότητας εδώ και τώρα, ώστε να ορθοποδήσουν οι προβληματικές χώρες – τα piigs – θα υπάρξουν οδυνηρά αντίποινα: στέρηση των δόσεων και έξοδος από την ευρωζώνη.
Όγδοον, και τελευταίο, λένε ταυτόχρονα ότι η Ελλάδα – ο αίρων τας αμαρτίας της Ευρώπης και του κόσμου – ούτε θέλει, αλλά και ούτε μπορεί να τα καταφέρει και γι αυτό τα αντίποινα έχουν ήδη δρομολογηθεί.
Από κει που βρίσκεται σήμερα ο πρώτος διδάξας, μπορεί να χαμογελά με ικανοποίηση για το ότι τα πνευματικά του τέκνα όχι μόνο ακολούθησαν, αλλά και προώθησαν περαιτέρω την τέχνη του. Μεγάλο μέρος της γερμανικής κοινής γνώμης έχει πράγματι εσωτερικεύσει αυτό το δόγμα για τα αίτια και τη θεραπεία της κρίσης και έχει γίνει βασιλικότερη της Μέρκελ σε ό,τι αφορά τη χαλάρωση του Μνημονίου. Πρώτα θα γίνετε ασκητές, μας λένε, και μετά θα εξετάσουμε τυχόν περιθώρια αναδιαπραγμάτευσης. Πρώτα θα φτωχύνετε ατομικά και συλλογικά, και μετά θα δούμε αν μπορείτε να ανακουφιστείτε.
Και να θέλαμε να κάνουμε αλλιώς, δεν μπορούμε. Δεν μας αφήνει η κοινή γνώμη…
Αν πίστευα σε συνωμοσίες, θα έπρεπε να αναρωτηθώ αν στα παρασκήνια, πίσω από τις γραφίδες και τα στόματα των νέων Γκαιμπελίσκων, κρύβονται ως υποβολείς ο Τσίπρας, ο Καμένος ή ο Μιχαλολιάκος. Διότι είναι οι μόνοι που ωφελούνται πολιτικά από αυτή την προπαγάνδα. Ξέρω, όμως, ότι δεν είναι αυτοί που υποβάλλουν τις ωραίες αυτές ιδέες. Οι πραγματικοί μέντορες είναι άλλοι: οι «αγορές» από τη μια, και εκείνοι οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ηγέτες από την άλλη, που όπως έχουν προ πολλού επισημάνει δυο σπουδαίοι Ευρωπαίοι, ο Χάμπερμας και ο Γκρας, δείχνουν τάχα στην Ελλάδα τα μπράτσα τους, ενώ στην πραγματικότητα έχουν προδώσει την ευρωπαϊκή παράδοση και ταυτότητα, υποτασσόμενοι πλήρως στα κελεύσματα των «αγορών». Οι ηγέτες αυτοί φαίνεται να ενδιαφέρονται, κυρίως, για την πολιτική επιβίωση των κομμάτων που ηγούνται, ενδίδοντας στην επιλογή των μέσων με τα οποία θα εξασφαλιστεί η επιβίωση. Γι’ αυτό και δεν διστάζουν να εργαλειοποιήσουν – όπως παλιά άλλοι τον αντισημιτισμό – τον ανθελληνισμό σήμερα. Αύριο, ίσως, επινοήσουν κάποια άλλη ανεπιθύμητη συλλογικότητα στην Ευρώπη. Βλέποντας και κάνοντας.
Απέναντι τις πρακτικές αυτών των ηγεσιών δεν μπορούν να έχουν καμιά κατανόηση όσοι πιστεύουν σε μια Ευρώπη με ταυτότητα συμβατή με την παράδοσή της.
*O Θανάσης Γκότοβος είναι καθηγητης Παιδαγωγικής του Πανεπιστημιου Ιωαννίνων.
Αναρτήσεις
